Tháng đầu vào lớp 1, nhiều ba mẹ lo con theo không kịp môn Toán. Thật ra, chỉ cần 15–20 phút mỗi ngày với đồ vật quen thuộc trong nhà, ba mẹ đã có thể giúp con hiểu bản chất của con số và tự tin hơn khi đến lớp.
Lớp 1 con học Toán những gì?
Trước khi dạy, ba mẹ nên biết con đang học đến đâu để ôn đúng chỗ. Theo sách Toán 1 bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, chương trình cả năm gồm 10 chủ đề. Các bộ sách khác như Cánh diều hay Chân trời sáng tạo có nội dung tương tự, chỉ khác nhau về thứ tự và cách trình bày.
Học kì 1:
- Các số từ 0 đến 10: đếm, đọc, viết, so sánh nhiều hơn, ít hơn, bằng nhau.
- Làm quen với hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật; lắp ghép, xếp hình.
- Phép cộng, phép trừ trong phạm vi 10 và bảng cộng, bảng trừ.
- Khối lập phương, khối hộp chữ nhật; vị trí trên, dưới, trái, phải.
Học kì 2:
- Các số đến 100: số có hai chữ số, so sánh số, bảng các số từ 1 đến 100.
- Dài hơn, ngắn hơn; đo độ dài bằng xăng-ti-mét.
- Cộng, trừ không nhớ trong phạm vi 100.
- Xem giờ đúng trên đồng hồ, các ngày trong tuần, xem lịch.
Như vậy, những tuần đầu năm học con chủ yếu làm quen với các số từ 0 đến 10. Đây là nền móng cho cả năm, nên ba mẹ đừng vội cho con làm phép tính khi con chưa đếm và so sánh số thật chắc.
7 cách dạy con học toán lớp 1 tại nhà
1. Học với đồ vật thật trước, sách vở sau
Trẻ 6 tuổi hiểu con số tốt nhất khi được cầm, nắm, di chuyển đồ vật. Trước khi con viết "3 + 2 = 5" vào vở, hãy để con xếp 3 viên kẹo, thêm 2 viên rồi tự đếm lại. Thứ tự hợp lý là: đồ vật thật → hình vẽ → con số và phép tính. Khi con đã quen, ba mẹ bớt dần đồ vật và để con tưởng tượng trong đầu.
Đồ dùng không cần mua: hạt đậu, nắp chai, que tăm, đồ chơi lego hay chính những ngón tay của con đều dùng được.
2. Học ngắn nhưng đều, 15–20 phút mỗi ngày
Khả năng tập trung của trẻ lớp 1 còn ngắn. Một buổi học 15–20 phút mỗi ngày hiệu quả hơn nhiều so với 2 tiếng dồn vào cuối tuần. Các hướng dẫn giảng dạy Toán cho trẻ nhỏ cũng khuyến nghị dành thời gian cho Toán mỗi ngày và lồng ghép Toán vào các hoạt động thường ngày, thay vì học dồn một lúc.
Ba mẹ nên chọn một khung giờ cố định, ví dụ sau bữa tối, để việc học trở thành thói quen tự nhiên như đánh răng trước khi ngủ.
3. Dạy con tách và gộp số thay vì học thuộc bảng cộng
Trong sách giáo khoa, bài "Mấy và mấy" dạy con hiểu một số có thể được tạo thành từ hai số nhỏ hơn. Đây là kỹ năng quan trọng nhất của Toán lớp 1, vì con hiểu được cách tách gộp thì phép cộng, trừ sẽ trở nên dễ dàng.
- Đặt 7 hạt đậu lên bàn, úp tay che bớt một phần. Hỏi con: "Còn 4 hạt bên ngoài, vậy trong tay mẹ có mấy hạt?"
- Hỏi con có bao nhiêu cách tách số 5: 5 là 4 và 1, 3 và 2, 5 và 0.
- Dùng hai bàn tay: 7 là một bàn tay đầy (5) và thêm 2 ngón. Cách nhìn theo "5 và mấy" giúp con tính nhẩm nhanh hơn rất nhiều.
4. Biến việc nhà thành bài toán
Toán lớp 1 có mặt ở khắp nơi trong nhà. Khi ba mẹ thường xuyên nói chuyện với con bằng ngôn ngữ Toán học, con sẽ thấy Toán gần gũi chứ không chỉ là bài tập trong vở.
- Dọn bàn ăn: "Nhà mình có 4 người, con lấy mấy đôi đũa?"
- Chia đồ ăn: "Có 6 miếng táo chia cho con và em, mỗi người mấy miếng?"
- Đi cầu thang: đếm bậc khi lên, đếm lùi khi xuống.
- Dọn đồ chơi: "Hộp nào nhiều xe hơn? Nhiều hơn mấy chiếc?"
- Tìm hình khối: hộp sữa là khối hộp chữ nhật, viên xúc xắc là khối lập phương, đồng hồ treo tường là hình tròn.
5. Hỏi con "Vì sao con biết?"
Khi con trả lời đúng, đừng dừng lại ở câu "Giỏi lắm". Hãy hỏi thêm: "Con làm thế nào mà ra số 8?" Việc giải thích bằng lời giúp con hiểu sâu hơn và giúp ba mẹ biết con thật sự hiểu hay chỉ đoán. Khi con trả lời sai, câu hỏi này cũng giúp ba mẹ thấy con bị vướng ở bước nào, thay vì chỉ sửa đáp án.
Đây cũng là nền tảng của Toán tư duy. Ba mẹ có thể tham khảo thêm 5 cách dạy con Toán tư duy tại nhà.
6. Ôn đúng phần con đang học trên lớp
Nhiều ba mẹ muốn con học trước để "đi trước một bước", nhưng việc dạy trước quá xa hoặc dạy một cách làm khác với cô giáo có thể khiến con bối rối. Mỗi tối, ba mẹ nên mở vở của con để xem hôm nay cô dạy bài gì, rồi chơi một trò chơi nhỏ xoay quanh đúng nội dung đó.
Nếu thấy con chưa chắc phần cũ, hãy quay lại ôn phần đó trước khi sang bài mới. Toán học có tính liên kết cao, một phần hổng hôm nay sẽ thành khó khăn lớn ở những bài sau.
7. Khen sự cố gắng, không so sánh con với bạn
Với trẻ lớp 1, cảm xúc với môn Toán quan trọng không kém kiến thức. Hãy khen những gì con làm được: "Hôm nay con tự đếm lại để kiểm tra, mẹ thấy con rất cẩn thận". Tránh câu "Sao bạn A làm được mà con không làm được?" vì điều này dễ khiến con sợ Toán ngay từ năm đầu tiên.
Ba mẹ có thể đọc thêm bài Điểm số có quan trọng không? để có góc nhìn cân bằng hơn về điểm số của con.
Gợi ý một buổi học Toán 15 phút tại nhà
Ba mẹ có thể tham khảo khung sau và điều chỉnh theo bài con đang học:
- 3 phút khởi động: đếm xuôi, đếm ngược từ 0 đến 10 (hoặc đến 20), vừa đếm vừa vỗ tay.
- 7 phút trò chơi: một trò chơi tách, gộp số bằng đồ vật, ví dụ trò "đoán số hạt trong tay mẹ".
- 5 phút làm bài: 2–3 bài trong vở hoặc sách, để con tự làm, ba mẹ chỉ hỏi "Vì sao con biết?".
Kết thúc buổi học khi con vẫn còn hứng thú, đừng đợi đến lúc con mệt. Như vậy hôm sau con sẽ muốn học tiếp.
Những lỗi ba mẹ thường mắc khi dạy con học Toán lớp 1
- Cho con làm quá nhiều phiếu bài tập giống nhau, khiến con chán và làm theo quán tính.
- Cấm con đếm ngón tay. Đếm ngón tay là giai đoạn bình thường, con sẽ tự bỏ khi đã hiểu cách tách gộp số.
- Dạy mẹo tính nhanh khi con chưa hiểu bản chất phép tính.
- Dạy một cách làm khác với cô giáo mà không giải thích, khiến con bối rối khi lên lớp.
- La mắng hoặc tỏ ra sốt ruột khi con làm sai.
Khi nào ba mẹ nên tìm thêm hỗ trợ?
Mỗi bạn nhỏ có tốc độ riêng, nên việc con chậm hơn bạn vài tuần là bình thường. Tuy nhiên, ba mẹ nên chú ý hơn nếu sau một thời gian đồng hành đều đặn mà con vẫn:
- Chưa đếm và so sánh chắc các số trong phạm vi 10.
- Thường xuyên né tránh, khóc hoặc cáu gắt khi đến giờ học Toán.
- Làm được bài quen thuộc nhưng không làm được khi đề bài đổi cách hỏi.
Khi đó, ba mẹ có thể trao đổi với cô giáo chủ nhiệm, cho con làm bài kiểm tra trình độ Toán miễn phí dành cho học sinh lớp 1–3 (khoảng 10 phút, chấm điểm tự động và hiện kết quả ngay) để có một điểm khởi đầu rõ ràng, hoặc tham khảo bài Con học kém Toán phải làm sao?
Câu hỏi thường gặp
Con vào lớp 1 chưa biết cộng trừ có sao không?
Không sao. Theo chương trình lớp 1, phép cộng, trừ trong phạm vi 10 được dạy sau khi con đã học các số từ 0 đến 10, nên con chưa cần biết cộng trừ trước khi vào lớp. Điều quan trọng hơn là con đếm được, nhận biết được con số và hứng thú với Toán.
Mỗi ngày nên cho con lớp 1 học Toán bao lâu?
Khoảng 15–20 phút mỗi ngày là phù hợp, ngoài thời gian làm bài tập cô giao. Học ngắn và đều đặn giúp con nhớ lâu hơn và không bị quá tải.
Có nên cho con học trước chương trình Toán lớp 1 không?
Ba mẹ không nên dạy trước quá xa. Tốt hơn là giúp con hiểu thật chắc bài đang học trên lớp, vì Toán lớp 1 là nền móng cho các lớp sau. Con hiểu sâu một phần sẽ có lợi hơn biết sơ qua nhiều phần.
Con đếm ngón tay khi làm Toán có sao không?
Đếm ngón tay là cách tự nhiên để trẻ lớp 1 làm quen với con số. Ba mẹ không nên cấm, mà hãy giúp con dần chuyển sang cách tách, gộp số, ví dụ nhìn 7 là "5 và 2". Khi đã hiểu, con sẽ tự tính nhẩm mà không cần đếm từng ngón.
Có nên cho con lớp 1 dùng app học Toán không?
Có thể, nếu ba mẹ chọn ứng dụng bám sát chương trình, không có quảng cáo và giới hạn thời gian dùng khoảng 15–20 phút mỗi ngày. App nên là phần bổ trợ bên cạnh việc học với đồ vật thật và trò chuyện cùng ba mẹ, không thay thế hoàn toàn. Fun Academy sử dụng phần mềm Toán tư duy Matific với các bài học dạng trò chơi cho trẻ tiểu học.
Kết luận
Dạy con học Toán lớp 1 tại nhà không cần ba mẹ là giáo viên, chỉ cần một chút kiên nhẫn và 15–20 phút mỗi ngày. Hãy bắt đầu từ đồ vật quen thuộc, giúp con hiểu cách tách, gộp số, trò chuyện cùng con bằng ngôn ngữ Toán học và khen con mỗi khi con cố gắng. Khi năm đầu tiên được xây vững nền móng và niềm yêu thích, con sẽ tự tin hơn nhiều ở những lớp sau. Đó cũng chính là tinh thần "Mẹ là cô giáo của con" mà Fun Academy luôn theo đuổi.
Nguồn tham khảo
- NXB Giáo dục Việt Nam - Toán 1, bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống (tập 1 và tập 2).
- Institute of Education Sciences (IES) - Teaching Math to Young Children, 2013. ies.ed.gov/ncee/wwc/PracticeGuide/18
Viết bình luận